|
فرآيند عمل در
صنعت ساخت اسباببازي و كالاهاي فانتزي بر حسب مواد خامي كه اين چيزها از آنها
ساخته ميشوند، متفاوت است. مواد خامي كه معمولاً مورد استفاده قرار ميگيرند فلزات
آهني و غير آهني، چوب، پلاستيك، پارچه، كاغذ و مقوا هستند. مواد لايي براي
اسباببازيهاي نرم شامل خاك اره، پشم چوب، ابر پلياورتان، پنبه و خرده پارچه است.
رنگها، حلالها، چسبهاو تعداد بسياري لوازم آرايشي وتزئيني نيز مورد استفاده
قرار ميگيرند.
مراحل كار ممكن
است در كارخانههاي بزرگ و مدرن انجام شود ولي بسياري كارگاههاي كوچك نيز هستند و
در برخي نقاط كار به كارگران خانگي نيز ارجاع ميشود.
مراحل توليد
توليد اسباببازي
از صفحات فلز قلع نياز به كارهاي مقدماتي سادهاي روي صفحات قلع، نظير زدودن روغن و
تميز كردن، قبل از ورود به ماشين چاپ براي چاپ طرحهاي مورد نظر دارد. پس از مرحله
چاپ يك پوشش لعابي بر آن كشيده ميشود و پس از ان صفحه قلع از ميان يك كوره حرارتي
عبور داده ميشود. بعد از اين مرحله، مرحله نقش زدن با استفاده از پرسهاي قوي مجهز
به ابزار و قالب متناسب با طرح چاپ شده است.
فرآيند ريختهگري
براي توليد اجزاي اسباببازيهاي فلزي انجام ميشود. اين مرحله اساساً شامل ذوب
آلياژهاي ريختهگري در يك ظرف مخصوص و وارد كردن آنها با فشار به داخل قالبهاي
فلزي و سپس سرد كردن آنها است. پس از سرد شدن، قالبها باز شده و مواد قالبگيري
شده از آنها خارج ميشوند، به اين طريق محصولي به دست ميآيد كه صاف و هموار بوده
و نيازي به ماشينكاري ندارد و آماده رنگكاري، آب كاري و پرداخت ميباشد بدون آن كه
نيازي به سنگزني و سنباده داشته باشد. اين روش بهترين راه براي توليد قطعات كوچك و
تودرتو است كه دقت و هم شكلبودن آنها داراي اهميت است.
در توليد ساير
قسمتهاي فلزي ممكن است به انواع پرسهاي برقي، پرسهاي دستي و پايي، تراش
اتوماتيك، ارههاي برقي، فرزكاري، سنگزني، متهكاري، پرچ كاري، برش، ماشينآلات
خمكن فلزات و جوشكاري درزي و نيز ابزارآلات دستي مختلف نياز باشد. برخي مواقع
جوشكاري نقطهاي يا لحيم كاري نيز ممكن است مورد استفاده قرار گيرد.
گاهي اوقات آبكاري
برقي نيز در همين محلها انجام ميشود. اين عمل ممكن است گاهي توسط مقاطعهكاران
متخصص اين كار در خارج از اين محيطهاي كار انجام شود. اين مرحله به طور خلاصه شامل
زدودن چربيها، اسيدشويي، شستشو، آبكاري برقي، شستشو و خشك كردن است. روشهاي دستي
براي كارهاي با مقياس كوچك و تجهيزات اتوماتيك براي توليد در مقياس بزرگ مورد
استفاده قرار گيرند. پرداخت و صيقلكاري پس از آبكاري قطعات انجام ميشود. براي
قطعات كوچك، از صيقلكاري بشكهاي استفاده ميشود.
ساخت
اسباببازيهاي يا كالاهاي فانتزي چوبي نياز به استفاده از ماشينآلات گوناگون
مخصوص كارهاي چوبي دارد. نظير ماشينهاي طراحي و ورقسازي چوب، قالبهاي دوكسازي،
قالبها يا الگوهاي اره كاري، ارههاي دستي و گردان، ماشينهاي متهكاري،
ماشينهاي سنباده زني و صيقلكاري و ابزار دستي بعد از اين كه مراحل ساخت به اشكال
و اندازههاي مورد نياز انجام شد، اجزاي ساخته شده، با استفاده از ابزار و يا بدون
استفاده از آنها به يكديگر متصل ميشوند. استحكام اين اتصالات به وسيله ميخف پيچ
يا چسب، برحسب نياز تأمين ميشود. رنگكاري و ساير تزئينات نهايي ممكن است قبل از
اتصال قطعات به يكديگر و يا بعد از آن انجام شود.
براي توليد
اسباببازيها يا كالاهاي فانتزي پلاستيكي، اجزاي متشكله آنها با روشهاي مختلف
قالبگيري، شكل داده ميشوند نظير تزريق، دميدن، خارج كردن از داخل حديده يا قالب،
چرخش و غوطهورساختن. مواد قالبگيري كه معمولاً استفاده ميشوند عبارتند از:
پليسترين، پلياتيلن و پلي وينيل كلرايد.
پس از قالبگيري و
قبل از مرحله بعديف معمولاً قطعات نياز به برشكاري دارند. بسته به نوع محصول نهايي،
ممكن است، قبل يا بعد از مرحله مونتاژ، اسپري رنگ، روكش فلزي در خلأ، مخمل نما كردن
و ساير زينتهاي نهايي انجام شوند. در مورد اسباببازيهاي قابل بادكردن، ورقههاي
پلاستيك به وسيله ماشنهاي برش يا پسهاي برش به اندازهها و اشكال مورد نياز
بريده ميشوند. قطعات بريده شده بعداً به وسيله جوش فركانس بالا و يا ماشينهاي
جوشكاري درزي به يكديگر متصل ميشوند.
هنگامي كه
عروسكهاي داراي لباس ساخته ميشوند، يك قسمت قسمت ساخت جامه مورد نياز است كه در
آن از ماشينهاي برش لباسف دوخت و درزگيري استفاده ميشود. ساير مراحل فرعي شامل
ساخت موهاي نايلوني، آرايش و پاكيزه كاري و اتوكاري است.
در توليد
اسباببازيهاي نزم مواد پارچهاي و لايهاي به كار ميروند. اين مواد به اشكال
لازم برش داده ميشوند و به يكديگر دوخته شده و با موادي چون ضايعات پتبه يا تراشه
چوپ پر ميشوند.
مخاطرات
در بسياري از
قسمتهاي اين صنعت خطر آتشسوزي زياد است. محلولهاي سلولزي، اسفنجهاي پلاستيك،
مواد لايي، خصوصاً به شكل خرده و ريز شده، همگي ميتوانند شرايط بالقوه خطرناكي به
وجود آورند. در صورتي كه فضاي كفي و مناسب براي انبار در نظر گرفته نشده باشد و اگر
ضايعات به طريقه مناسب جمعآوري و خارج نشوند، ممكن است تراكم زياد باشد؛ براي
جلوگيري از تراكم در فضاهاي كوچكفمراقبت ويژه ضروري است.
تماس با قطعات
متحرك قابل رويت ماشينآلات مورد استفاده در صنعت ميتواند باعث درجههاي مختلفي از
صدمات بدني شود؛ ابزار دستي نيز ميتواند باعث صدمه شود. تماس يا ريختن در فرآيند
كار با حرارت و هنگام كار با اسيدها و سود كاستيك ممكن است موجب سوختگي شود. هنگام
آبكاري برقي خطر مسموميت از طريق استنشاق بخارهاي اسيدي يا ساير مواد زيانآور وجود
دارد. زخم كرُم ممكن است در اثر تماس با اسيد كرميك توسعه پيدا كند و ساير موارد
ممكن است بعث بروز درماتيت شوند. هنگام كاربرد سرب و آلياژهاي آن خطر مسموميت با
سرب وجود دارد. خطر مسموميت ناشي از حلالها و چسبها نيز ممكن است وجود داشته
باشد.
اسپري نمودن
رنگها ميتواند منبع ايجاد خطر براي سلامت كارگران باشدمگر آن كه در شرايط كنترل
شده انجام شود.
تدابير ايمني و
بهداشتي
ماشينآلات مورد
استفاده در صنايع اسباببازي داراي اشكال گونگوني هستند. مسأله اساسي آن است كه همه
قطعات متحرك و خطرآفرين ماشينها بايد داراي حفاظ مناسب باشد. در حفاظگذاري
دستگاههاي پرس برقي و ماشينهاي قالبگيري تزريقي بايد دقت زيادي انجام داد.
در مكانهايي كه
دود و گردوغبار ايجاد ميشود، تجهيزات تخليه بايد نصب شود. مراقبت كافي در محل خروج
دوده و گردوغبار بايد به عمل آيد تا امكان ورود مجدد آنها به محيط از بين برود.
خصوصاً اين مسأله در محلهاي روغنزدايي، آبكاري برقي، ريختهگري و اسپري رنگ از
اهميت بيشتري برخوردار است. كانالكشي مناسب و تميز كردن دورهاي تجهيزات براي
جلوگيري از تجمع مواد زايد در سيستم لازم است. تهيه ماسكهاي نوع كاتريج براي
كارگران ممكن است ضرورت داشته باشد، مواد خورنده و سمي مورد استفاده در آبكاري و
محلولهاي قابل اشتعال مورد استفاده در مراحل چسبزني نياز به مراقبت كافي در انبار
و حمل دارند. استفاده از رنگهاي حاوي سرب براي اطمينان از ايمني كارگران و نيز
مصرفكنندگان نهايي، بايد ممنوع شود.
براي ايمني محيط
كار و جلوگيري از آتشسوزي، نگهداري محيط و دفع منظم ضايعات در اين صنعت اساسي است.
روشنايي كافي و تهويه عمومي بايد تأمين شوند؛ براي مونتاژ و معاينه قطعات كوچك وجود
چراغهاي روشنايي مخصوص ضروري است.
تسهيلات مناسب
شستشو هميشه لازم بوده و در بسياري مشاغل لباسهاي حفاظتي مورد نياز است.
كنترل شرايط كار
در كارگاههاي كوچك و در خانه ممكن است دشوار باشد و بسياري از مخاطرات ممكن است
ناديده گرفته شوند مگر آنكه نظارت كافي وجود داشته باشد. ساعات كار در برخي فصول
ممكن است طولانيتر بوده و نرخ كارمزد پرداختي در برخي كارها بسيار پايين باشد.
|
